{"id":248,"date":"2018-10-25T21:53:57","date_gmt":"2018-10-25T18:53:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/?page_id=248"},"modified":"2018-10-25T23:03:33","modified_gmt":"2018-10-25T20:03:33","slug":"yatagan-yataganbaba","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/?page_id=248","title":{"rendered":"Yata\u011fanbaba"},"content":{"rendered":"\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Yata\u011fan-baba kimdir?<\/h5>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">a. Mahalli riv\u00e2yetler:<\/h6>\n\n\n\n<p>Yata\u011fan-baba s\u00fcl\u00e2lesinden geldiklerini if\u00e2de eden merhum Sad\u0131k Efendi&#8217;nin riv\u00e2yeti, Ali Vehbi&#8217;nin Ac\u0131payam adl\u0131 eserinde nakledilmi\u015ftir: Buna g\u00f6re, Yata\u011fan-baba\u2019n\u0131n as\u0131l ad\u0131 Osman olup, Konya sultan\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6renin fethine memur edilmi\u015ftir. Bir di\u011fer t\u00fcmen komutan\u0131 H\u00fcsameddin Bey de, \u00c7al taraflar\u0131n\u0131n fethine memur edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Fetihden sonra Osman Bey bu topraklar\u0131 t\u0131mar olarak alm\u0131\u015f, vefat\u0131nda da Yata\u011fan&#8217;a g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Osman Bey ile H\u00fcsameddin Bey aras\u0131ndaki irtibat\u0131 sa\u011flayan gen\u00e7 Sel\u00e7uklu \u015fehz\u00e2desi Abdi Be\u011f-Sultan da, daha sonra Yata\u011fan&#8217;a g\u00f6m\u00fclecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu rivayetin tahliline gelince, bu harek\u00e2t s\u0131ras\u0131nda Honaz&#8217;\u0131n ad\u0131 ge\u00e7medi\u011fine g\u00f6re, 1206\u2019dan \u00f6nceki senelere aittir. Nitekim G\u0131y\u00e2seddin Keyhusrev&#8217;in, XII. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda Menderes v\u00e2disine b\u00fcy\u00fck bir sefer yapt\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Bu seferden sonra T\u00fcrkler, Denizli y\u00f6resinden \u00e7ekilmi\u015f olmakla beraber. Karaa\u011fa\u00e7 ve \u00c7al ovalar\u0131nda h\u00e2kim kalm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131rlar. Nitekim Menderes ve \u00c7\u00fcr\u00fcksu v\u00e2dilerine a\u00e7\u0131lan bo\u011fazlar, T\u00fcrk alp-erenlerinin tesis ettikleri tekkelerle kapat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r: Sar\u0131ova, Tekke-k\u00f6y, Yata\u011fan ve \u00c7al\u2019daki Baklan.<\/p>\n\n\n\n<p>Yata\u011fan-baba 642, yani 1244 tarihinde 70 ya\u015flar\u0131nda vefat etmi\u015f olsa, bu sefere gen\u00e7 ya\u015f\u0131nda kat\u0131lm\u0131\u015f olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu riv\u00e2yetlere baz\u0131 hat\u0131ralar i\u00e7 i\u00e7e girmi\u015f de olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yata\u011fan-baba&#8217;ya vak\u0131flar tahsis eden Hamido\u011fullar\u0131ndan Osman Bey olup muhtemelen XV.y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda, Antalya koluna h\u00fck\u00fcm s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Zamanla kendisine vakfedilen ile vakfeden birle\u015fmi\u015f de olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yata\u011fan&#8217;daki bir \u00f6nemli riv\u00e2yet de, Yata\u011fan-baba&#8217;n\u0131n Horasan erenlerinden oldu\u011fudur.<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">b. Vesikalar:<\/h6>\n\n\n\n<p>(1) Yata\u011fan-baba ile ilgili, vesikalar\u0131n en \u00f6nemlisini, k\u0131smen \u0130. H. Uzun\u00e7ar\u015f\u0131l\u0131 ne\u015fretmistir (l\u00e2kin Taygan diye okuyarak).<\/p>\n\n\n\n<p>Evkaf-\u0131 Liva-\u0131 Hamid XVI. y\u00fczy\u0131l son \u00e7eyre\u011finde kaleme al\u0131nm\u0131\u015f olup, oradaki, kay\u0131t \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Mezrea-i \u015eeyh Yata\u011fan kaddese s\u0131rruhu nesl-i Hamid&#8217;den Osman Bey&#8217;in vakf\u0131 olub mezre\u00e2-i mezb\u00fbrenin gall\u00e2tin \u00e2yende ve revendeye sarf ed\u00fcb z\u00e2viye-i mezb\u00fbrenin me\u015fih\u00e2tin mezk\u00fbr \u015feyhin evl\u00e2d\u0131ndan olan tasarruf ede dey\u00fc defter-i k\u00f6hnede mukayyed h\u00e2l\u00e2 evl\u00e2d\u0131ndan Mehmed-dede ber\u00e2t-\u0131 h\u00fcm\u00e2yunla tasarruf eder Ebn\u00e2-i \u015feyh\u2019\u00fcl-mezb\u00fbr \u015eeyh H\u00fcseyin-dede veled-i Mehmed&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>(2) Bir di\u011fer kay\u0131t, Tapu-Kadastro, nu.170 vr,165&#8217;te bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ta\u015f\u00e7\u0131lar k\u00f6y\u00fcndeki Kumar-bah\u015fi \u00e7iftli\u011fine dair verilen bilgi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;\u00c7iftlik-i mezb\u00fcr m\u00fctekkademden Yata\u011fan-baba kaddese s\u0131rruhu dervi\u015flerinin ellerinde olub mutasarr\u0131flar olduklar\u0131 defter-i at\u00eekde dahi mukayyed olub ve dahi ellerinde fi 88 ve sene 890 ve sene 917 tarihleriyle m\u00fcverrih h\u00fcccet-i \u015ferifleri yine kem\u00e2k\u00e2n mutasarr\u0131flar olub vaki olan \u00f6\u015f\u00fcrlerine bedel beher sene mir\u00ee c\u00e2nibine seksen ak\u00e7a verilmek \u00fczere defter-i cedide kaydolundu&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>(3) Yata\u011fan-baba ile ilgili \u00f6teki vesikalar, daha ge\u00e7, XVIII. y\u00fczy\u0131l ve sonras\u0131na aittir.<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">c. Seyahatnameler:<\/h6>\n\n\n\n<p>Birisi, F. Lucas, \u00f6teki F, V. J. Arundell olmak \u00fczere iki seyyah da Yata\u011fan-dede hakk\u0131nda bilgi verirler. Bunlardan as\u0131l \u00f6nemlisi Paul Lucas olup, Arundell daha ziyade ona dayanarak bilgi vermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Paul Lucas, 3 Kas\u0131m 1714 tarihinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Yata\u011fan-dede tekkesini \u015f\u00f6yle tasvir eder:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;(Denizli&#8217;den \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra) bu ovan\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda t\u0131rmanmas\u0131 hayli g\u00fc\u00e7 da\u011flar bulunuyor; bunlar \u00e7am a\u011fa\u00e7lar\u0131 ile \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr: daha sonra Yata\u011fan-dede ad\u0131nda bir M\u00fcsl\u00fcman ermi\u015finin ihtimamla korunan mezar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu tekkeye ait olan badem a\u011fa\u00e7lar\u0131 ile kapl\u0131 bir vadiye inilir ki, onun b\u00fct\u00fcn memlekette \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kerametler g\u00f6sterdi\u011fi rivayet edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu zat\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131 c\u00e2mi \u00e7ok g\u00fczel ve hayli tertiplidir. On ayak (330 cm.) y\u00fcksekli\u011finde a\u011f\u0131r g\u00fcm\u00fc\u015f \u015famdanlardan en az altm\u0131\u015f adet oldu\u011fu gibi, \u00e7ok say\u0131da alt\u0131n-g\u00fcm\u00fc\u015f kandil de bulunuyor. Bu camiin hizmetinde iki y\u00fcz dervi\u015f kullan\u0131lmaktad\u0131r; \u00e7ok iyi tanzim edilmi\u015f bir k\u00fct\u00fcphanesi vard\u0131r; hemen b\u00fct\u00fcn bilginler buray\u0131 ziy\u00e2ret etmek isterler; zira \u00f6teki kitaplar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00e7ok k\u0131ymetli yazma eserler bulunabilir. Pek b\u00fcy\u00fck geliri olan bu cami gibi, b\u00fct\u00fcn yolcular\u0131 doyuran ve ikametlerini sa\u011flayan bir tesis de var ve burada b\u00fcy\u00fck bir ihtimamla misafirperverlik g\u00f6sterilir. B\u00fct\u00fcn \u00e7evreden gelenlerden en k\u00fc\u00e7\u00fck bir kar\u015f\u0131l\u0131k bile al\u0131nm\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Arundell ise, 1833 de mevcut olmayan bu tesisi, Lucas&#8217;\u0131n yazd\u0131klar\u0131n\u0131 naklederek anlat\u0131r ve k\u00fct\u00fcphanesinden dolay\u0131, ziy\u00e2etmek istedi\u011finden s\u00f6z eder. Ancak daha fazla bilgi vermemektedir.<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">d. Tetkikler:<\/h6>\n\n\n\n<p>(1) Yata\u011fan&#8217;dan ilk olarak ciddi bir \u015fekilde s\u00f6z eden F, W. Hasluck&#8217;dur. Onun gerek The Annual of the Brltlsh School at Athens&#8217;de \u00e7\u0131k\u0131p, Rag\u0131b Hulusi (\u00d6zden) taraf\u0131ndan Bekta\u015filik Tetkiklerinde T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilen makalesinde, gerekse bu t\u00fcrk\u00e7e eserden bir y\u0131l sonra \u00e7\u0131kan ve makalelerini toplayan kitab\u0131nda Yata\u011fan-dede ile ilgili \u015fu bilgi vard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Yata\u011fan, -(Vil\u00e2yetin cen\u00fcbunda, Kara-\u00f6y\u00fck civar\u0131nda)- Paul Lucas on sekizinci asr\u0131n ilk senelerinde buras\u0131n\u0131 ziyaret etti\u011fi zaman Itagundie (Yata\u011fan-dede) nin mezar\u0131n\u0131 h\u00e2vi zengin ve m\u00fchim bir tekke vard\u0131. Buras\u0131 1826&#8217;da tahrip edilen Bekta\u015fi m\u00fcesseselerinden biri idi. Fakat o zamandan beri yeniden az \u00e7ok canlanm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Yata\u011fan Baba Abdi Musa\u2019n\u0131n piri olmak \u00fczere maruftur. Ayn\u0131 mahalde ba\u015fka bir tekke Abdi Be\u011f-Sultan&#8217;n\u0131n mezar\u0131n\u0131 h\u00e2vidir&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>(2) M. Fuat K\u00f6pr\u00fcl\u00fc, daha ziy\u00e2de Hasluck\u2019a dayanarak T\u00fcrk Halk Edebiyat Ansiklopedisi&#8217;nde (Abdal Musa maddesi) \u015f\u00f6yle demektedir: &#8220;Hasluck..eski Ayd\u0131n vil\u00e2yeti Bekta\u015fi tekkelerini sayarken vil\u00e2yetin cen\u00fcbunda Kara\u00fcy\u00fck civar\u0131nda Yata\u011fan mevkiinde Yata\u011fan-baba adl\u0131 bir velinin mezar\u0131 ve tekkesi bulundu\u011funu ve bu adam\u0131n Abdal Musa&#8217;n\u0131n piri olarak maruf bulundu\u011funu zikrediyor ve bu ad\u0131n Ayd\u0131n vilayetinin \u015fimal taraflar\u0131nda ya\u015f\u0131yan Yata\u011fanl\u0131 oyma\u011f\u0131n\u0131n (bk.Yata\u011fanl\u0131) ad\u0131yla al\u00e2kas\u0131 olmak ihtim\u00e2linden bahsediyor (ayn\u0131 eser s.340).<\/p>\n\n\n\n<p>(4) M. Yahya Da\u011fl\u0131, daha ziyade Bikta\u015fi rivayetlerini kulland\u0131\u011f\u0131 Bekta\u015fi Tomar\u0131 adl\u0131 eserinde, Abdal Musa&#8217;dan s\u00f6z ederken &#8220;Denizli&#8217;de medf\u00fbn, bizzat Hac\u0131 Bekta\u015fi Veli halifelerinden B\u00fcy\u00fck Yata\u011fan Baba&#8217;dan terbiye g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr&#8221; demektedir. Da\u011fl\u0131, di\u011fer Yat\u00e2\u011fan Baba\u2019lar da bulundu\u011funu bildi\u011finden, Denizli&#8217;dekini &#8220;B\u00fcy\u00fck&#8221; diyerek ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">e. Neticeler:<\/h6>\n\n\n\n<p>Yata\u011fan-baba, mezar kit\u00e2beslnin de g\u00f6sterdi\u011fi gibi, 642 (9. VI. 1244 &#8211; 28. V. 1245) tarihinde vefat etmi\u015ftir. Bu tarih de bir\u00e7ok bak\u0131mdan \u00f6nemli olup, Babailer ayaklanmas\u0131 ve Hac\u0131 Bekta\u015f Veli&#8217;nin Suluca Kara-h\u00fcy\u00fck&#8217;e yerle\u015fmesine yak\u0131nd\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde Denizli etraf\u0131ndaki T\u00fcrkmen Beyleri&#8217;nin g\u00fc\u00e7lenip ayaklanmas\u0131ndan da az \u00f6nceki bir devri i\u015faretler.<\/p>\n\n\n\n<p>Mahall\u00ee rivayetlerde bir\u00e7ok hat\u0131ralar i\u00e7 i\u00e7e girmi\u015fe benzemektedir. Mesela, vak\u0131flar tahsis eden Osman Bey, 1423\/823 de vefat etmi\u015f oldu\u011fu gibi, asker arkada\u015f\u0131 olarak s\u00f6z edilen H\u00fcsamettin Dede de, daha ge\u00e7 tarihlerde ya\u015fam\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Bu gibi kay\u0131tlar, Yata\u011fan-baba&#8217;y\u0131, XIV.y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f gibi g\u00f6sterirse de, Hamid Evkaf\u0131nda, XIV ve XV.y\u00fczy\u0131llarda ya\u015f\u0131yan zatlar hakk\u0131nda (mesela Onacak-dede) baz\u0131 hat\u0131ralar saklanm\u0131\u015f iken, Yata\u011fan-dede hakk\u0131nda b\u00f6yle bir kay\u0131t yoktur.<\/p>\n\n\n\n<p>\n\nKaynak: Tuncer Baykara, <em>Yata\u011fan Her \u015eeyi \u0130le Tarihi Ya\u015fatma Denemesi<\/em>,&nbsp;Institute for the Study of Languagcs and Cultures of Asia and Africa Tokyo University of Foreign Studies, 1983.\n\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yata\u011fan-baba kimdir? a. Mahalli riv\u00e2yetler: Yata\u011fan-baba s\u00fcl\u00e2lesinden geldiklerini if\u00e2de eden merhum Sad\u0131k Efendi&#8217;nin riv\u00e2yeti, Ali Vehbi&#8217;nin Ac\u0131payam adl\u0131 eserinde nakledilmi\u015ftir: Buna g\u00f6re, Yata\u011fan-baba\u2019n\u0131n as\u0131l ad\u0131 Osman olup, Konya sultan\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6renin fethine memur edilmi\u015ftir. Bir di\u011fer t\u00fcmen komutan\u0131 H\u00fcsameddin Bey de, \u00c7al taraflar\u0131n\u0131n fethine memur edilmi\u015ftir. Fetihden sonra Osman Bey bu topraklar\u0131 t\u0131mar olarak alm\u0131\u015f, vefat\u0131nda da Yata\u011fan&#8217;a g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Osman Bey ile H\u00fcsameddin Bey aras\u0131ndaki irtibat\u0131 sa\u011flayan gen\u00e7 Sel\u00e7uklu \u015fehz\u00e2desi Abdi Be\u011f-Sultan da, daha sonra Yata\u011fan&#8217;a g\u00f6m\u00fclecektir. Bu rivayetin tahliline gelince, bu harek\u00e2t s\u0131ras\u0131nda Honaz&#8217;\u0131n ad\u0131 ge\u00e7medi\u011fine g\u00f6re, 1206\u2019dan \u00f6nceki senelere aittir. Nitekim G\u0131y\u00e2seddin Keyhusrev&#8217;in, XII. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda Menderes v\u00e2disine b\u00fcy\u00fck bir sefer yapt\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Bu seferden sonra T\u00fcrkler, Denizli y\u00f6resinden \u00e7ekilmi\u015f olmakla beraber. Karaa\u011fa\u00e7 ve \u00c7al ovalar\u0131nda h\u00e2kim kalm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131rlar. Nitekim Menderes ve \u00c7\u00fcr\u00fcksu v\u00e2dilerine a\u00e7\u0131lan bo\u011fazlar, T\u00fcrk alp-erenlerinin tesis ettikleri tekkelerle kapat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r: Sar\u0131ova, Tekke-k\u00f6y, Yata\u011fan ve \u00c7al\u2019daki Baklan. Yata\u011fan-baba 642, yani 1244 tarihinde 70 ya\u015flar\u0131nda vefat etmi\u015f olsa, bu sefere gen\u00e7 ya\u015f\u0131nda kat\u0131lm\u0131\u015f olabilir. Bu riv\u00e2yetlere baz\u0131 hat\u0131ralar i\u00e7 i\u00e7e girmi\u015f de olabilir. Yata\u011fan-baba&#8217;ya vak\u0131flar tahsis eden Hamido\u011fullar\u0131ndan Osman Bey olup muhtemelen XV.y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda, Antalya koluna h\u00fck\u00fcm s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Zamanla kendisine vakfedilen ile vakfeden birle\u015fmi\u015f de olabilir. Yata\u011fan&#8217;daki bir \u00f6nemli riv\u00e2yet de, Yata\u011fan-baba&#8217;n\u0131n Horasan erenlerinden oldu\u011fudur. b. Vesikalar: (1) Yata\u011fan-baba ile ilgili, vesikalar\u0131n en \u00f6nemlisini, k\u0131smen \u0130. H. Uzun\u00e7ar\u015f\u0131l\u0131 ne\u015fretmistir (l\u00e2kin Taygan diye okuyarak). Evkaf-\u0131 Liva-\u0131 Hamid XVI. y\u00fczy\u0131l son \u00e7eyre\u011finde kaleme al\u0131nm\u0131\u015f olup, oradaki, kay\u0131t \u015f\u00f6yledir: &#8220;Mezrea-i \u015eeyh Yata\u011fan kaddese s\u0131rruhu nesl-i Hamid&#8217;den Osman Bey&#8217;in vakf\u0131 olub mezre\u00e2-i mezb\u00fbrenin gall\u00e2tin \u00e2yende ve revendeye sarf ed\u00fcb z\u00e2viye-i mezb\u00fbrenin me\u015fih\u00e2tin mezk\u00fbr \u015feyhin evl\u00e2d\u0131ndan olan tasarruf ede dey\u00fc defter-i k\u00f6hnede mukayyed h\u00e2l\u00e2 evl\u00e2d\u0131ndan Mehmed-dede ber\u00e2t-\u0131 h\u00fcm\u00e2yunla tasarruf eder Ebn\u00e2-i \u015feyh\u2019\u00fcl-mezb\u00fbr \u015eeyh H\u00fcseyin-dede veled-i Mehmed&#8221;. (2) Bir di\u011fer kay\u0131t, Tapu-Kadastro, nu.170 vr,165&#8217;te bulunmaktad\u0131r. Ta\u015f\u00e7\u0131lar k\u00f6y\u00fcndeki Kumar-bah\u015fi \u00e7iftli\u011fine dair verilen bilgi \u015f\u00f6yledir: &#8220;\u00c7iftlik-i mezb\u00fcr m\u00fctekkademden Yata\u011fan-baba kaddese s\u0131rruhu dervi\u015flerinin ellerinde olub mutasarr\u0131flar olduklar\u0131 defter-i at\u00eekde dahi mukayyed olub ve dahi ellerinde fi 88 ve sene 890 ve sene 917 tarihleriyle m\u00fcverrih h\u00fcccet-i \u015ferifleri yine kem\u00e2k\u00e2n mutasarr\u0131flar olub vaki olan \u00f6\u015f\u00fcrlerine bedel beher sene mir\u00ee c\u00e2nibine seksen ak\u00e7a verilmek \u00fczere defter-i cedide kaydolundu&#8221;. (3) Yata\u011fan-baba ile ilgili \u00f6teki vesikalar, daha ge\u00e7, XVIII. y\u00fczy\u0131l ve sonras\u0131na aittir. c. Seyahatnameler: Birisi, F. Lucas, \u00f6teki F, V. J. Arundell olmak \u00fczere iki seyyah da Yata\u011fan-dede hakk\u0131nda bilgi verirler. Bunlardan as\u0131l \u00f6nemlisi Paul Lucas olup, Arundell daha ziyade ona dayanarak bilgi vermi\u015ftir. Paul Lucas, 3 Kas\u0131m 1714 tarihinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Yata\u011fan-dede tekkesini \u015f\u00f6yle tasvir eder: &#8220;(Denizli&#8217;den \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra) bu ovan\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda t\u0131rmanmas\u0131 hayli g\u00fc\u00e7 da\u011flar bulunuyor; bunlar \u00e7am a\u011fa\u00e7lar\u0131 ile \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr: daha sonra Yata\u011fan-dede ad\u0131nda bir M\u00fcsl\u00fcman ermi\u015finin ihtimamla korunan mezar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu tekkeye ait olan badem a\u011fa\u00e7lar\u0131 ile kapl\u0131 bir vadiye inilir ki, onun b\u00fct\u00fcn memlekette \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kerametler g\u00f6sterdi\u011fi rivayet edilir. Bu zat\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131 c\u00e2mi \u00e7ok g\u00fczel ve hayli tertiplidir. On ayak (330 cm.) y\u00fcksekli\u011finde a\u011f\u0131r g\u00fcm\u00fc\u015f \u015famdanlardan en az altm\u0131\u015f adet oldu\u011fu gibi, \u00e7ok say\u0131da alt\u0131n-g\u00fcm\u00fc\u015f kandil de bulunuyor. Bu camiin hizmetinde iki y\u00fcz dervi\u015f kullan\u0131lmaktad\u0131r; \u00e7ok iyi tanzim edilmi\u015f bir k\u00fct\u00fcphanesi vard\u0131r; hemen b\u00fct\u00fcn bilginler buray\u0131 ziy\u00e2ret etmek isterler; zira \u00f6teki kitaplar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00e7ok k\u0131ymetli yazma eserler bulunabilir. Pek b\u00fcy\u00fck geliri olan bu cami gibi, b\u00fct\u00fcn yolcular\u0131 doyuran ve ikametlerini sa\u011flayan bir tesis de var ve burada b\u00fcy\u00fck bir ihtimamla misafirperverlik g\u00f6sterilir. B\u00fct\u00fcn \u00e7evreden gelenlerden en k\u00fc\u00e7\u00fck bir kar\u015f\u0131l\u0131k bile al\u0131nm\u0131yor. Arundell ise, 1833 de mevcut olmayan bu tesisi, Lucas&#8217;\u0131n yazd\u0131klar\u0131n\u0131 naklederek anlat\u0131r ve k\u00fct\u00fcphanesinden dolay\u0131, ziy\u00e2etmek istedi\u011finden s\u00f6z eder. Ancak daha fazla bilgi vermemektedir. d. Tetkikler: (1) Yata\u011fan&#8217;dan ilk olarak ciddi bir \u015fekilde s\u00f6z eden F, W. Hasluck&#8217;dur. Onun gerek The Annual of the Brltlsh School at Athens&#8217;de \u00e7\u0131k\u0131p, Rag\u0131b Hulusi (\u00d6zden) taraf\u0131ndan Bekta\u015filik Tetkiklerinde T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilen makalesinde, gerekse bu t\u00fcrk\u00e7e eserden bir y\u0131l sonra \u00e7\u0131kan ve makalelerini toplayan kitab\u0131nda Yata\u011fan-dede ile ilgili \u015fu bilgi vard\u0131r: &#8220;Yata\u011fan, -(Vil\u00e2yetin cen\u00fcbunda, Kara-\u00f6y\u00fck civar\u0131nda)- Paul Lucas on sekizinci asr\u0131n ilk senelerinde buras\u0131n\u0131 ziyaret etti\u011fi zaman Itagundie (Yata\u011fan-dede) nin mezar\u0131n\u0131 h\u00e2vi zengin ve m\u00fchim bir tekke vard\u0131. Buras\u0131 1826&#8217;da tahrip edilen Bekta\u015fi m\u00fcesseselerinden biri idi. Fakat o zamandan beri yeniden az \u00e7ok canlanm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Yata\u011fan Baba Abdi Musa\u2019n\u0131n piri olmak \u00fczere maruftur. Ayn\u0131 mahalde ba\u015fka bir tekke Abdi Be\u011f-Sultan&#8217;n\u0131n mezar\u0131n\u0131 h\u00e2vidir&#8221;. (2) M. Fuat K\u00f6pr\u00fcl\u00fc, daha ziy\u00e2de Hasluck\u2019a dayanarak T\u00fcrk Halk Edebiyat Ansiklopedisi&#8217;nde (Abdal Musa maddesi) \u015f\u00f6yle demektedir: &#8220;Hasluck..eski Ayd\u0131n vil\u00e2yeti Bekta\u015fi tekkelerini sayarken vil\u00e2yetin cen\u00fcbunda Kara\u00fcy\u00fck civar\u0131nda Yata\u011fan mevkiinde Yata\u011fan-baba adl\u0131 bir velinin mezar\u0131 ve tekkesi bulundu\u011funu ve bu adam\u0131n Abdal Musa&#8217;n\u0131n piri olarak maruf bulundu\u011funu zikrediyor ve bu ad\u0131n Ayd\u0131n vilayetinin \u015fimal taraflar\u0131nda ya\u015f\u0131yan Yata\u011fanl\u0131 oyma\u011f\u0131n\u0131n (bk.Yata\u011fanl\u0131) ad\u0131yla al\u00e2kas\u0131 olmak ihtim\u00e2linden bahsediyor (ayn\u0131 eser s.340). (4) M. Yahya Da\u011fl\u0131, daha ziyade Bikta\u015fi rivayetlerini kulland\u0131\u011f\u0131 Bekta\u015fi Tomar\u0131 adl\u0131 eserinde, Abdal Musa&#8217;dan s\u00f6z ederken &#8220;Denizli&#8217;de medf\u00fbn, bizzat Hac\u0131 Bekta\u015fi Veli halifelerinden B\u00fcy\u00fck Yata\u011fan Baba&#8217;dan terbiye g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr&#8221; demektedir. Da\u011fl\u0131, di\u011fer Yat\u00e2\u011fan Baba\u2019lar da bulundu\u011funu bildi\u011finden, Denizli&#8217;dekini &#8220;B\u00fcy\u00fck&#8221; diyerek ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. e. Neticeler: Yata\u011fan-baba, mezar kit\u00e2beslnin de g\u00f6sterdi\u011fi gibi, 642 (9. VI. 1244 &#8211; 28. V. 1245) tarihinde vefat etmi\u015ftir. Bu tarih de bir\u00e7ok bak\u0131mdan \u00f6nemli olup, Babailer ayaklanmas\u0131 ve Hac\u0131 Bekta\u015f Veli&#8217;nin Suluca Kara-h\u00fcy\u00fck&#8217;e yerle\u015fmesine yak\u0131nd\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde Denizli etraf\u0131ndaki T\u00fcrkmen Beyleri&#8217;nin g\u00fc\u00e7lenip ayaklanmas\u0131ndan da az \u00f6nceki bir devri i\u015faretler. Mahall\u00ee rivayetlerde bir\u00e7ok hat\u0131ralar i\u00e7 i\u00e7e girmi\u015fe benzemektedir. Mesela, vak\u0131flar tahsis eden Osman Bey, 1423\/823 de vefat etmi\u015f oldu\u011fu gibi, asker arkada\u015f\u0131 olarak s\u00f6z edilen H\u00fcsamettin Dede de, daha ge\u00e7 tarihlerde ya\u015fam\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Bu gibi kay\u0131tlar, Yata\u011fan-baba&#8217;y\u0131, XIV.y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f gibi g\u00f6sterirse de, Hamid Evkaf\u0131nda, XIV ve XV.y\u00fczy\u0131llarda ya\u015f\u0131yan zatlar hakk\u0131nda (mesela Onacak-dede) baz\u0131 hat\u0131ralar saklanm\u0131\u015f iken, Yata\u011fan-dede hakk\u0131nda b\u00f6yle bir kay\u0131t yoktur. Kaynak: Tuncer Baykara, Yata\u011fan Her \u015eeyi \u0130le Tarihi Ya\u015fatma Denemesi,&nbsp;Institute for the Study of Languagcs and Cultures of Asia and Africa Tokyo University of Foreign Studies, 1983.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-248","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=248"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":307,"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/248\/revisions\/307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}