![\"\"](\"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/yatagan-nedresesi-e1540489475878.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\nD: Dershane
M: Mescid
1: Bakkal
2: \u015ead\u0131rvan
3: Havuz
4: Ana giri\u015f (C\u00fcmle kap\u0131s\u0131)
5: F\u0131r\u0131n
6: Talebe \u00f6rt\u00fcleri: tek katl\u0131, kara \u00f6rt\u00fc
7: Talebe \u00f6rt\u00fcleri: iki katl\u0131, kiremit \u00f6rt\u00fc
8: Abdestlik ve gusulhane
9: Ah\u0131r
10: \u00c7ay\u0131rl\u0131k
(S. Ak\u015fit'in plan\u0131ndan tadilen)<\/pre>\n\n\n\n<\/h6>\n\n\n\n
e. Talebe say\u0131s\u0131:<\/h6>\n\n\n\n
Yata\u011fan Medresesi, altm\u0131\u015f U\u00e7 h\u00fccreli idi. Genellikle bir h\u00fccrede iki talebe kald\u0131\u011f\u0131 tasavvur edilerek, resmi talebe say\u0131s\u0131 126 olarak belirtilir. Oysa ger\u00e7ekte say\u0131 \u00e7ok daha fazlad\u0131r, nitekim Ali Vehbi merhum 500-1.000 tahmin ederken, Salname-i Nez\u00e2ret-i Maarif-i Umumiye (4. sene, 1319\/1901, s.434-435) Yata\u011fan’daki \u015eakir Efendi medresesinde 126 talebe bulundu\u011funu, i\u00e2neten id\u00e2re edilip, m\u00fcderrisinin de \u015eeyh Mehmed Said Efendi oldu\u011funu yazar.<\/p>\n\n\n\n
f. \u0130\u015fleyi\u015fi:<\/h6>\n\n\n\n
Yata\u011fan Medresesi’nde, talebelerin ge\u00e7imi i\u00e7in bir vak\u0131f s\u00f6z konusu de\u011fildi. Bu sebeple talebeler kendi paralar\u0131 ile ge\u00e7inirlerdi. Bir k\u0131sm\u0131 ailelerinden gelen, bir k\u0131sm\u0131 da ramazanlarda gittikleri k\u00f6ylerde (cer’den) sa\u011flad\u0131klar\u0131 paray\u0131 harcalar, \u00f6nemli k\u0131sm\u0131 evinden getirdi\u011fi yiyecekleri yerdi. Medrese’de bir mutfak te\u015fkil\u00e2t\u0131 yoktu. Sadece ekmek pi\u015firmek i\u00e7in bir f\u0131r\u0131n bulunuyordu (fodla).<\/p>\n\n\n\n
Camiin bat\u0131 kanad\u0131nda bir bakkal d\u00fckk\u00e2n\u0131 oldu\u011fu gibi, misafirler i\u00e7in bir de kahve oca\u011f\u0131 mevcuddur. Ana giri\u015fin yak\u0131n\u0131nda bir ah\u0131r vard\u0131r. Medresede hamam olmay\u0131p, gus\u00fclh\u00e2neler vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Kuzey-bat\u0131 k\u0131sm\u0131nda bir hayli ayakyolu bulunur.<\/p>\n\n\n\n
Talabeler yemeklerini yat\u0131p kalkt\u0131klar\u0131 h\u00fccrelerde pi\u015firirlerdi. Bu odalar, yani h\u00fccreler ilerlemi\u015f talebeye tahsis edilir, yeni gelen bir talebe de, h\u00fccre sahibi talebenin yan\u0131na, \u00e7\u00f6mez olarak verilirdi. H\u00fccre sahibi ilerlemi\u015f talebe \u00e7\u00f6mezini okutup yeti\u015ftirir, buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00e7\u00f6mez de oday\u0131 siler s\u00fcp\u00fcr\u00fcr, yemek yapard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Medresede \u00f6\u011fretim, hasad veya ba\u011fbozumundan sonra ba\u015flar, bahara kadar yedi-seklz ay devam eder. Bu zaman i\u00e7inde Ramazan ay\u0131 ile bayramlarda tatil edilir. Ayn\u0131 \u015fekilde sal\u0131 ve cuma g\u00fcnleri de ders olmay\u0131p, talebe medrese d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n\n\n\n
Derslere ‘sala’ nid\u00e2s\u0131yle ba\u015flan\u0131r, bu arada hi\u00e7 g\u00fcr\u00fclt\u00fc olmazd\u0131. Dersler, daha iyi bilenlerin alttakilere okuttuklar\u0131 bir s\u0131ra takib ederdi. Yani \u00e7\u00f6mez ilerlemi\u015f talebeden, ilerlemi\u015f talebe ise icazeti yakla\u015fm\u0131\u015flardan okurdu. \u0130c\u00e2zeti yak\u0131n olanlara ise, hocalar ders verirdi. Son ve \u00f6nemli dersleri Koca Hoca okutur, bu dersler de bitirilince \u0130cazet, yani medreseyi bitirme belgesi al\u0131n\u0131rd\u0131. Koca Hoca’n\u0131n altm\u0131\u015f y\u0131ll\u0131k tedris hayat\u0131nda on bir defa ic\u00e2zet verdi\u011fi belirtildi\u011fine g\u00f6re, medrese tahsili ortalama be\u015f sene s\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Okutulan dersler din\u00ee bilgilere y\u00f6nelmi\u015ftir. Ali Vehbi’nin belirtti\u011fine g\u00f6re Koca Hoca, K\u00e2zi Beyzavi’yi, Sahih-i Buhari’yi okutuyordu. Ali Vehbi’ye g\u00f6re, “k\u00f6ylerde im\u00e2mlardan Kur’an ve tecvid okumu\u015f gen\u00e7ler Medrese’de Sarf dan derse ba\u015flarlar. Emsile kitab\u0131 t\u00fcrk\u00e7e tarif edildi\u011fi i\u00e7in ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r. Kolayca ezbelenebilir. Bunu indirdikten sonra Bina, Maksud gibi hi\u00e7 t\u00fcrk\u00e7esi olmayan Sarf ve s\u0131ras\u0131yla Avamil, izhar, C\u00e2mi gibi nahv ve \u00eesaguci, Tasavvurat, Tasdikat gibi mant\u0131k dersleri okutulur. Bundan sonra her ilk \u015fubesine ait kitaplar okunarak icazet al\u0131nabilirdi.<\/p>\n\n\n\n
Ali Vehbi, kazam\u0131zda en \u00e7ok haf\u0131z yeti\u015ftiren medreseler aras\u0131nda Yata\u011fan’\u0131 ba\u015fta sayar, Yata\u011fan’\u0131 ba\u015fta sayar.<\/p>\n\n\n\n
g. Di\u011fer ya\u015fay\u0131\u015f:<\/h6>\n\n\n\n
Medrese’de i\u00e7 inzibat i\u015flerini, 1900’lerden sonra, M\u00fcderris Said Efendi y\u00fcr\u00fct\u00fcyordu. Geceleri avluda bir \u0131\u015f\u0131k yanard\u0131. Bu arada talebelerin uymas\u0131 gereken kaideler, tenbihnameler de as\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Medrese’de zaman zaman mollalar aras\u0131nda g\u00fcre\u015fler de yap\u0131l\u0131rd\u0131. \u00c7\u00f6mezler aras\u0131nda iyi g\u00fcre\u015fenler \u00e7\u0131kard\u0131. Talebelerin Kendi aralar\u0131nda zaman zaman e\u011flendikleri de s\u00f6ylenir. Ancak b\u00fct\u00fcn bunlar, medresenin umumi inzibat i\u00e7inde cereyan ederdi.<\/p>\n\n\n\n
h. Hocalar:<\/h6>\n\n\n\n
Yata\u011fan Medresesi’nde ehocal\u0131k, tamamen fahri, yani g\u00f6n\u00fcll\u00fc idi. M\u00fcderrisler, mai\u015fetlerini kendi tarla ve bah\u00e7elerinde \u00fcrettikleri mahsul ile temin ederdi. Talebenin sadece \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck hediyelerine m\u00fcsamaha edilir, onlardan asla para al\u0131nmazd\u0131. Sadece tarla-bah\u00e7e i\u015flerinde daha fazla yard\u0131mc\u0131 olabilirdi.<\/p>\n\n\n\n
Netice olarak denebilir ki, Yata\u011fan Medresesi’nde \u0130sl\u00e2miyetin \u00f6z\u00fcn\u00fc en iyi bi\u00e7imde veren bir\u00f6\u011fretim h\u00e2kim idi. Y\u00fcre\u011fil’de a\u00e7\u0131lan ilk mektebin \u00f6\u011fretimini g\u00f6ren Koca Hoca, “imkan olsayd\u0131, (talebeler b\u00f6yle yeti\u015fece\u011finden), medreseye ilk mektebi bitirmemi\u015f talebe almazd\u0131m” demi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Medrese Yata\u011fan\u2019\u0131n sosyal ve \u0130ktis\u00e2di hayat\u0131n\u0131 da etkilemi\u015ftir. K\u00f6ye kalabal\u0131k bir talebe z\u00fcmresinin y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131, \u0130ktis\u00e2di bir canl\u0131l\u0131k da getiriyordu. Ancak musiki vs. gibi hususlar da gittik\u00e7e gerilemi\u015ftir. D\u00fc\u011f\u00fcnlerde de zaman zaman tart\u0131\u015fmalar \u00e7\u0131kar. \u00e7alg\u0131 ve \u0130\u00e7ki istenmezdi, Ancak b\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen, medrese ile Yata\u011fan k\u00f6y\u00fc ve bu arada tekke ahenk i\u00e7inde varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n
2. Hac\u0131 Karaca Medresesi:<\/h5>\n\n\n\n
XX.y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda, Hac\u0131 Karacalar\u0131n Osman o\u011flu H\u00fcseyin (bu sat\u0131rlar\u0131 yazan\u0131n dedesi) Efendi’nin idaresinde idi (Ali Vehbi, s.148-49, 166), Bununla beraber medrese, XVIII.y\u00fczy\u0131la kadar gidebilir. Zira yan\u0131ndaki mescid, 1791 de vefat eden Karacao\u011flu Osman Efendi\u2019nin binas\u0131 idi. Daha sonra o\u011flu \u00d6mer orada im\u00e2m olmu\u015f, bu gelenek devam etmi\u015f olabilir.<\/p>\n\n\n\n
1860 y\u0131llar\u0131nda \u00fcnl\u00fc olan H\u00fcseyin o\u011flu Osman Efendi, bu medresede m\u00fcderris olmal\u0131d\u0131r. Nitekim Osman Efendi, Koca Hoca\u2019n\u0131n da hocas\u0131 olarak ic\u00e2zet vermi\u015ftir. Onun o\u011flu H\u00fcseyin Efendi, 1865 tarihinde do\u011fmu\u015f, tahsilini Ayd\u0131n’da T\u00e2ciye\/D\u00fckk\u00e2n\u00f6n\u00fc Medresesi’nde tamamlay\u0131p, 1317\/1900 tarihinde ic\u00e2zet alarak Yata\u011fan\u2019a d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. 1917 de vefat\u0131na kadar Hac\u0131 Karaca Medresesi’nde \u00f6\u011fretime devam etti. \u00c7ay kenar\u0131nda olan bu medrese, nisbeten k\u00fc\u00e7\u00fck hacimde idi.<\/p>\n\n\n\n
3. Apal\u0131zade Medresesi:<\/h5>\n\n\n\n
Yata\u011fan’da, XIX. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00fcn sahibi olan Apal\u0131zade Mustafa Efendi taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur. Muhtemelen 1850’lerde kurulmu\u015f olup, Ali Vehbi’nin dedi\u011fi gibi “B\u00fcy\u00fck Medrese’nin kula\u011f\u0131 dibinde\u201d idi. Apal\u0131 Mustafa Nuri Efendi, 1895 y\u0131llar\u0131nda vefat etmi\u015ftir. Daha sonra o\u011flu \u0130smail Hakk\u0131 Efendi, medreseyi devam ettirdi. 1913 sonlar\u0131ndaki vefat\u0131ndan hemen \u00f6nce Ali Vehbi bu medresenin “\u0130stanbul mezunlar\u0131ndan Apal\u0131z\u00e2de Haf\u0131z \u0130smail ve karde\u015fi Mehmed Efendi’ler taraf\u0131ndan id\u00e2re edildi\u011fini s\u00f6ylemektedir (s.148, 166).<\/p>\n\n\n\n
\u0130smail Hakk\u0131 Efendi’nin 1913 sonlar\u0131ndaki vefat\u0131, ve birinci cihan harbi sebebiyle bu medrese de \u00e7ok ge\u00e7meden kapanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Yata\u011fan’da, medresedeki \u00f6\u011fretim kadrosu, talebelerin getirdikleri ile ya\u015fayabilecek iken, kendi tarla mahsulleri ile ge\u00e7inmi\u015flerdir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, m\u00fcderrislik ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 de\u011fil, ge\u00e7imini ziraatla sa\u011flayan insanlar i\u00e7in tamamen fahr\u00ee ve \u00f6zel bir hizmet olmu\u015ftur. B\u00f6ylesine bir emek ve kazan\u00e7 ahl\u00e2k\u0131na sahip Yata\u011fan’da, bu sebebden dolay\u0131 en g\u00fczel hay\u0131r dua “Allah i\u015f-gay\u0131t husas\u0131 versin” olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n
\n\nKaynak: Tuncer Baykara, Yata\u011fan Her \u015eeyi \u0130le Tarihi Ya\u015fatma Denemesi<\/em>, Institute for the Study of Languagcs and Cultures of Asia and Africa Tokyo University of Foreign Studies, 1983.\n\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1. B\u00fcy\u00fck Medrese\/Yukar\u0131 Medrese: Yata\u011fan’a XIX. ve XX. y\u00fczy\u0131l boyunca etkinli\u011fini kazand\u0131ran en \u00f6nemli amillerden birisi, medresesidir. \u00c7evrede b\u00fcy\u00fck \u00fcn kazanm\u0131\u015f, \u00e7evre sancaklardan, Burdur, Antalya (Teke), Mente\u015fe (Mu\u011fla) ve Ayd\u0131n y\u00f6resinden de talebeler gelmi\u015ftir. XIX.y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131ndaki durumunu yans\u0131tan Ali Vehbi’ye g\u00f6re, “buras\u0131, \u00ee\u00e7 Anadolu’da Konya’dan sonra gelen medreselerin en m\u00fctek\u00e2milidir” a. Kurulu\u015fu: Yata\u011fan’daki B\u00fcy\u00fck Medrese’nin kurucusu Koca Hac\u0131 Mustafa Efendi, aslen Hac\u0131 K\u00e2y\u00e2lardan \u00d6mer adl\u0131 bir zat\u0131n o\u011fludur. K\u00fc\u00e7\u00fckken yetim kalm\u0131\u015f, zengin olan halas\u0131n\u0131n te\u015fviki ile Tazk\u0131r\u0131’n\u0131n Apa k\u00f6y\u00fcndeki Tadz\u00e2de medresesinde okuduktan sonra. Burdur’a \u00c7e\u015fmeciz\u00e2de’nin yan\u0131na gitmi\u015ftir. \u0130c\u00e2zet ald\u0131ktan sonra \u0130stanbul’a da gitmek istemi\u015f, fakat hocas\u0131n\u0131n \u0131srar\u0131 \u00fczerine, Yata\u011fan’a d\u00f6nerek 1185\/1771-72 senelerinde medresesini kurmu\u015ftur. Buna g\u00f6re, 1750 y\u0131llar\u0131nda do\u011fmu\u015f olmal\u0131d\u0131r. Bu arada hacca da gitmi\u015ftir. Koca M\u00fcderris, bu tarihten sonra \u00f6\u011fretim hayat\u0131na devam etmi\u015f, iki k\u0131z\u0131 olmu\u015ftur. Riv\u00e2yete g\u00f6re 1226\/1811 tarihinde vefat etmi\u015ftir. Kabri \u00f6nce Ortac\u00e2mi yan\u0131nda iken, 1940’larda a\u015fa\u011f\u0131 kabristana nakledilmi\u015ftir. Kemiklerinden uzun boylu ve heybetli birisi oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu y\u0131llarda Yata\u011fan’da Yata\u011fan-baba ve Abdi Be\u011f-Sultan tekkeleri hayli etkili idiler. Koca M\u00fcderris, \u00f6nceleri baz\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fcklerle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f, fakat \u015fahsi meziyetleri ile bunlar\u0131 yenmi\u015ftir. Medrese-Yata\u011fan-baba Tekkesi \u00c7eki\u015fmesi Mahall\u00ee rivayetlerin ortaya koydu\u011fu baz\u0131 ger\u00e7ekler, umumi tarih\u00ee ak\u0131\u015fa da uygun d\u00fc\u015fmektedir. Mesel\u00e2, Medresenin g\u00fc\u00e7lenmesi, Yata\u011fan’da, baz\u0131 dengeleri bozdu\u011fundan \u015fik\u00e2yet edilmi\u015ftir. Zira Medresenin takip etti\u011fi zihniyet, Yata\u011fan tekkesinin umum\u00ee gidi\u015fine kar\u015f\u0131 gibiydi. Yata\u011fan-baba tekkesine kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen takibat ile ilgisi hen\u00fcz kesinlikle s\u00f6ylenmeyecek olan \u015fu olay dikkate de\u011ferdir: Yata\u011fan’daki medrese m\u00fcderrisi H. Mustafa Efendi, Teke m\u00fctesellimine \u015fik\u00e2yet edilir. Teke m\u00fctesellimi, yan\u0131nda muhtemelen kaza voyvodas\u0131 olan Yaz\u0131rl\u0131 \u00d6mer Bey oldu\u011fu halde Yata\u011fan’a gelerek, 500 serdar\u0131 ile Yukar\u0131-tekkeye mis\u00e2fir olur. Teke m\u00fcteselliminin, m\u00fcderris H. Mustafa Efendi’yi cezaland\u0131rmaya geldi\u011fini herkes bilmektedir. Buna ra\u011fmen M\u00fcderris H. Mustafa Efendi, M\u00fctesellimin davetine icabetle, rahat bir \u015fekilde yan\u0131na gider. M\u00fctesellim, M\u00fcderrise kar\u015f\u0131 iyi davran\u0131r; H. Mustafa Efendi, heybetli yap\u0131s\u0131, g\u00fcle\u00e7 y\u00fcz\u00fc ile M\u00fctesellimi etkilemi\u015f, neticede cezaland\u0131rmaya geldi\u011fi M\u00fcderrisi m\u00fck\u00e2fatland\u0131rmak istemi\u015ftir. M\u00fcderrisin bir c\u00e2mi yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istemesi \u00fczerine, bunu Hac\u0131 \u00d6mer A\u011fa’ya emretmi\u015ftir. Ancak Koca M\u00fcderris, bu zat\u0131n servetinin halka zulmederek kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 if\u00e2de ile kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f, bunun \u00fczerine c\u00e2miyi Teke M\u00fctesellimi kendisi yapt\u0131rarak Yar\u0131\u015fl\u0131 De\u011firmenini vakfetmi\u015ftir (1809). Keza M\u00fctesellim, Medrese’de \u00f6\u011fretim i\u00e7in yeterli kitap bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenince, Antalya’dan baz\u0131 kitaplar g\u00f6ndererek vakfetmi\u015ftir (Bu kitaplardan birisinin \u00fczerindeki 26. 06. 1809 tarihi, olay\u0131n ge\u00e7ti\u011fi zaman\u0131 belirlemekte \u00e7ok yararl\u0131 olmu\u015ftur). Medrese-Abdibey Sultan Tekkesi Yak\u0131nla\u015fmas\u0131 I. Mahmud, 1826’da Yeni\u00e7eri oca\u011f\u0131n\u0131 yok ettikten sonra, Bekta\u015filere kar\u015f\u0131 da ac\u0131mas\u0131z bir takibata ge\u00e7mi\u015fti. Birer fesat oca\u011f\u0131 diye, \u00fclkedeki Bekta\u015fi tekkelerinin sadece t\u00fcrbe k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n b\u0131rak\u0131larak y\u0131k\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, b\u00fct\u00fcn \u00fclkeye yetkililer g\u00f6nderilmi\u015fti. Bunun \u00fczerinedir ki, Yukar\u0131-tekke mensuplar\u0131, Medreseye gelerek himayelerini istemi\u015flerdir. M\u00fcderris Mustafa Efendi, Abdi Bey-Sultan tekkesi hakk\u0131nda olumlu d\u00fc\u015f\u00fcnceler beyan edince, bu tekke tahripten kurtulmu\u015f olmal\u0131d\u0131r. Yukar\u0131-tekke ile Medrese aras\u0131ndaki iyi m\u00fcnasebetler, her zaman devam etmi\u015ftir. b. Medresenin G\u00fc\u00e7lenmesi Koca M\u00fcderris\u2019in damad\u0131 da Mustafa ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Aslen Aksekili ve Mahmud’un o\u011flu olan bu zat, medresede okumu\u015f ve sonra Koca M\u00fcderris’e damad olmu\u015ftur. Kay\u0131npederinin vefat\u0131ndan sonra, Yata\u011fan medresesinde 2 y\u0131l kadar m\u00fcderrislik yapm\u0131\u015f, 1831 ba\u015flar\u0131nda \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Babas\u0131n\u0131n vefat\u0131 s\u0131ras\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck olan Mustafa, bir s\u00fcre kendi medreselerinde okuduktan sonra Konya\u2019n\u0131n Hadim kazas\u0131na giderek tahsilini tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. D\u00f6nd\u00fckten sonra babas\u0131n\u0131n medresesinde m\u00fcderris ve kaza m\u00fcftisi oldu. Bir ara Rados’a gitmi\u015f, daha sonra 1858 ba\u015flar\u0131nda gitti\u011fi hac d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde, M\u0131s\u0131r’da Circe’de vefat etmi\u015ftir. Muhtemelen bu zat, es-Seyyid Mustafa el-Yata\u011fan\u00ee\/1262\/1846 tarihinde bir eser kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r. Kara M\u00fcfti’nin hem\u015fehrisi, Aksekli (Cemerler k\u00f6y\u00fcnde) \u015eakir Ali Efendi de, 1835-36 y\u0131llar\u0131nda Ormana\u2019da bir s\u00fcre tahsil ettikten sonra, Yata\u011fan’a gelerek medreseye devam etmi\u015ftir. Tahsili s\u0131ras\u0131nda g\u00f6ze \u00e7arpan \u015eakir Ali Efendi, daha sonra Kara M\u00fcfti’nin damad\u0131 olmu\u015f, Medrese’de kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eakir Ali Efendi, \u00f6zellikle 1860 y\u0131llar\u0131nda Kara M\u00fcfti’nin de vefat\u0131ndan sonra, Yata\u011fan’da baz\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fcklerle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f, bir ara Kay\u015far’a gitmek zorunda kakm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak daha sonra Yata\u011fanl\u0131lar kendisini d\u00e2vet edince, yeniden d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. Anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, 1860 y\u0131llar\u0131nda Yata\u011fan’da, b\u00fcy\u00fck Medrese etkinli\u011fini azaltm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Zira \u015eakir Ali Efendi’nin o\u011fullar\u0131 tahsilde ve k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcrler. Bu s\u0131rada \u00f6teki iki medrese, Hac\u0131 Karaca ve Apal\u0131zade medreseleri Osman ve Apal\u0131 Mustafa Efendiler idaresinde daha canl\u0131 ve etkili idiler. Yukar\u0131 Medrese, \u015eakir Ali Efendi’nin b\u00fcy\u00fck o\u011flu Mehmed Said Efendi’nin 1862-66 aras\u0131nda Konya’da, daha sonra \u0130stanbul’daki tahsilini bitirip, 1870’lerde d\u00f6nmesi ile yeniden canlanm\u0131\u015ft\u0131r. Yata\u011fan Medresesinin son d\u00f6nemdeki \u015f\u00f6hretinin as\u0131l kayna\u011f\u0131. Koca Hoca diye de \u00fcnl\u00fc Hac\u0131 \u015eeyh Mehmed Said Efendi\u2019dir. Tahsilini bitirip Yata\u011fan’a d\u00f6nd\u00fckten sonra, b\u00fcy\u00fck bir gayretle \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015f, Medrese\u2019ye yeni binalar, h\u00fccre ve ders\u00e2neler eklemi\u015ftir. C\u00e2mi’deki kitabenin de g\u00f6sterdi\u011fi gibi, bu tamirat, 1292\/1875 tarihinde tamamlanm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r, b\u00f6ylece faaliyete ba\u015flayan Koca Hoca’ya, karde\u015fleri (Mahmud Me’sud, Abdurahman ve Ahmed) ile, birer birer b\u00fcy\u00fcyen o\u011fullar\u0131 yard\u0131mc\u0131 oldular. Yata\u011fan Medresesi, en parlak ve olgun d\u00f6nemini, bu zat\u0131n idaresinde ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r, Mehmed Efendi, ayn\u0131 zamanda, Seydi\u015fehrili \u015eeyh Abdullah Efendi’ye ba\u011fl\u0131 bir nak\u015fibend\u00ee \u015feyhi idi. Intisab\u0131 1303\/1887 de oiup, sonraki senelerde s\u0131k s\u0131k ziy\u00e2ret etmi\u015ftir. 1904 senesi sonlar\u0131nda o\u011flu Mustafa ile birlikte hacdan 16 Nisan 1905 tarihinde d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ali Vehbi’ye g\u00f6re 60 y\u0131l kadar m\u00fcderrislik yapm\u0131\u015f, bu s\u00fcre i\u00e7inde onbir defa ic\u00e2zet vermeye muvaffak olmu\u015ftur. Hac\u0131 \u015eeyh Mehmed Efendi’nin, “Allah b\u00fct\u00fcn arzular\u0131m\u0131 yerine getirdi; bir \u015fehit babas\u0131 olamad\u0131m dedi\u011fi s\u00f6ylenir. Bu arzusu, evl\u00e2d\u0131ndan birka\u00e7\u0131n\u0131n \u015fehid ve g\u00e2zi olmas\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. 20 Kas\u0131m 1915’de vefat etmi\u015ftir. Onun vefat\u0131, bir bak\u0131ma Yata\u011fan Medresesi’nin de sonuna i\u015f\u00e2rettir. c. S\u00f6nmesi: Yata\u011fan Medresesi, 1914 yaz\u0131nda seferberli\u011fin il\u00e2n\u0131 \u00fczerine talebe ve \u00f6\u011fretim kadrosundaki baz\u0131 hocalar\u0131n askere al\u0131nmas\u0131 ile bo\u015fald\u0131. Sene sonlar\u0131nda ba\u015flayan sava\u015f s\u0131ras\u0131nda ise, art\u0131k \u00f6\u011fretim b\u00fcy\u00fck \u00e7apta durmu\u015ftur. Bu arada 1915 sonlar\u0131nda da Koca Hoca vefat etmi\u015ftir. Seferberlik s\u0131ras\u0131nda, askerlik \u00e7a\u011f\u0131na gelmiyen bir k\u0131s\u0131m gence Koca Hoca’n\u0131n b\u00fcy\u00fck o\u011flu Arif Efendi ders vermi\u015fse de, devrin \u015fartlar\u0131 gere\u011fi bu \u00f6nemli olmam\u0131\u015ft\u0131r. Milli m\u00fcc\u00e2dele s\u0131ras\u0131nda da g\u00fc\u00e7l\u00fck ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar devam ediyordu. 1922’de zaferin kazan\u0131lmas\u0131ndan sonra talebeler gelince, yeniden hevesle tedris\u00e2ta ba\u015fland\u0131. Ancak 1924 Mart’\u0131nda kabul edilen Tevhid-i Tedris\u00e2t K\u00e2n\u00fcnu ile, medreselerin ba\u011f\u0131ms\u0131z id\u00e2releri kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, Yata\u011fan Medresesi de fiilen kapanm\u0131\u015ft\u0131r. Bir y\u0131l sonra, 1925 g\u00fcnd\u00f6n\u00fcm\u00fcndeki b\u00fcy\u00fck sel fel\u00e2ketinin zararlar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in, talebe h\u00fccreleri y\u0131k\u0131l\u0131p, kerestesiyle sed yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece 1924 ve 25 y\u0131llar\u0131ndaki iki olay, Yata\u011fan Medresesi’nin sonu oldu. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde medreseden c\u00e2mi ile baz\u0131 ders\u00e2neler kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu arada Koca Hoca’n\u0131n ders\u00e2nesi \u00e7ok harab durumda bulunmaktad\u0131r. d. Yata\u011fan Medresesi’nin yap\u0131s\u0131 ve i\u015fleyi\u015fi: Yata\u011fan’daki B\u00fcy\u00fck Medrese, k\u00f6y\u00fcn kuzey-do\u011fusunda, Yata\u011fan yamac\u0131nda bulunmaktad\u0131r. 1770 y\u0131llar\u0131na ait ilk yap\u0131s\u0131ndan pek iz kalmam\u0131\u015ft\u0131r; Nitekim c\u00e2mi de ancak 1810 y\u0131llar\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yata\u011fan Medresesi, plan\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-254","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/254","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=254"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/254\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":310,"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/254\/revisions\/310"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.marifaksitvakfi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}